14 januari 2019

Bikkelen over Michels erfenis

 

Zaterdagavond. In de Mechelse Nekkerhallen - een van de weinige zalen in ons land die groot genoeg zijn om het nieuwjaarsfeest van de N-VA te ontvangen - heerst rond negen uur een wat eigenaardig sfeertje. Uiteraard is iedereen er graag bij. Anders stap je op een druilerige zaterdag niet in je auto richting Mechelen. Maar toch, er hangt een wolkje onvervulde verwachting in de zaal.

Een halfuur eerder, wanneer Bart De Wever aan zijn toespraak begint, is de verwachting van de vijfduizend opgekomen militanten namelijk: dit wordt een retorisch spervuur. Nu de centrumrechtse coalitie is gevallen, zal hun voorzitter nog eens al zijn redenaarstalent tentoonspreiden. Iedereen staat klaar om te joelen en applaudisseren. Maar vervolgens gebeurt er... niets. Of bijna niets.

De Wever houdt zijn toon juist bijzonder ingetogen. Een aanzienlijk deel van zijn toespraak gaat op aan een aanklacht tegen de Spaanse staat, die nog steeds een aantal Catalaanse politici in de cel houdt. Premier Charles Michel krijgt een rotje voor de voeten geworpen omwille van zijn passieve houding in het dossier: "Als het lot van politieke gevangenen u feitelijk niets kan schelen, bespaar ons dan alstublieft pompeuze verklaringen over de goede kant van de geschiedenis. Meet u geen morele superioriteit aan alstublieft." En dat was het dan.

De achterban plezieren met een uppercut voor Kris Peeters en een jab naar Alexander De Croo: het zou makkelijk scoren zijn voor De Wever. Hij kiest echter voor een andere aanpak. CD&V en Open Vld worden niet eens genoemd in zijn toespraak.

De Wever heeft een dubbel doel voor ogen. Eén: hij wil de erfenis van het centrumrechtse project claimen. Omdat de Vlaams-nationalisten daaruit zijn gestapt/gezet, dreigen ze achter te blijven met niets. Dat hoopt De Wever te voorkomen. Zijn partij heeft de federale regering de juiste bestuursrichting uitgestuurd, vindt hij, en wil dat na de verkiezingen in mei opnieuw doen. "Er is veel werk gedaan. Maar het werk is verre van af. En dat niemand zich vergist: het is onze ambitie om het werk verder te zetten. Wij willen blijven saneren en hervormen."

Twee: De Wever probeert zijn partij weer meer in het centrum te positioneren. Sinds de Marrakech-crisis zijn de Vlaams-nationalisten, mede door een ongelukkige Facebook-campagne, wel erg naar rechts gaan overhellen. "Met de komst van Dries Van Langenhove heeft Vlaams Belang duidelijk gemaakt dat ze niet meer van plan zijn om hun discours op te kuisen. Integendeel", reageert een N-VA-bron. "Het heeft geen zin om ons te laten meeslepen in een worstelgevecht met hen." Wel afwachten of ook Theo Francken over zoveel koelbloedigheid beschikt als hij in eigen kieskring wordt uitgedaagd door Van Langenhove & co.

De Wever lijkt alleszins voor even de rem te willen induwen. Symbolisch heet hij Darya Safai en Assita Kanko, twee vrouwenrechtenactivisten van vreemde origine, uitgebreid welkom in de partij. Ze gaan welwillend op de foto met elke militant die dat wil.

Crevits in luipaardmotief

Ook in de AED-filmstudio's in Lint wordt de val van de centrumrechtse coalitie druk bediscussieerd. Daar verzamelt CD&V, een paar uur voor de concurrentie. "Hoe meer N-VA naar rechts opschuift, hoe groter het midden", zegt Vlaams viceminister-president Hilde Crevits, voor de gelegenheid gehuld in een luipaardmotief en door Beke omgedoopt tot 'onze Vlaamse leeuwin'. De leading lady van de christendemocraten noemt de politieke situatie "niet oninteressant". Want hoe meer vrije ruimte in het centrum, hoe beter voor CD&V.

De analyse die in heel wat CD&V-rangen wordt gemaakt, is dat er zowel op rechts als op links een opbod aan de gang is. Dit geeft de partij een mooie kans om in het gat ertussen te springen. "Laat ons zeggen dat het voor ons erger was geweest als De Wever zijn belofte van 14 oktober - om de polarisering tussen links en rechts te overstijgen - had waargemaakt", merkt voorzitter Wouter Beke fijntjes op.

Het is dan ook geen toeval dat Beke in zijn speech de revolutie predikt. Deze 'revolutie van de redelijkheid' - die meteen ook de titel is van zijn ideologisch boek dat net voor de verkiezingen zal verschijnen - is een oproep aan christendemocraten om het midden terug te claimen. En vooral: om de ruimte die N-VA heeft gelaten op het politieke spectrum weer in te palmen. Voor Beke is het duidelijk dat N-VA niet meer voor de gemiddelde Vlaming staat. Daarvoor heeft die partij het populisme te veel achternagehold. En heeft ze te weinig rekening gehouden met het feit dat de Vlaming simpelweg nood heeft aan geborgenheid en stabiliteit.

CD&V, daarentegen, gaat meer dan ooit voor het 'offensieve midden', de koers die Beke eind 2016 al uitzette op het WIJ-congres. "In mei gaat het niet over een procentje meer of minder. Onze manier van leven staat op het spel." Volgens Beke is de keuze voor de kiezer dan ook duidelijk: het is CD&V of de chaos.

Of maak daar maar van: CD&V en MR of de chaos. Sinds de val van centrumrechts schuren de christendemocraten steeds dichter tegen de Franstalige liberalen aan. De as Beke-Michel kan ook na de verkiezingen, wanneer er mogelijke lange onderhandelingen wachten, bepalend worden. Beke bedankt in zijn toespraak alvast de eerste minister. "We hebben de voorbije jaren zeer goed samengewerkt met de premier. Politiek gaat over je eigen visie en overtuiging. Maar ook over samen iets willen realiseren. Daarom, bedankt Charles."

Stammentwist binnen MR

Zaterdag 11 uur, Salle Jules Collette, Bierges. Nieuwjaarsreceptie van de MR, waar men ook maar met één zaak bezig is: tonen dat zij verantwoordelijkheid aankunnen. In weekendinterviews heeft partijvoorzitter Olivier Chastel het sappigste brokje nieuws al weggegeven: in de volgende regeerperiode willen de Franstalige liberalen een hervorming doorvoeren waarbij de fiscale vrijstelling drastisch wordt verhoogd. "Dat komt iedereen, maar vooral de mensen met de lage lonen, ten goede. (...) Dit wordt opgenomen in het MR-programma."

Een gelehesjesvoorstel, zoveel mag duidelijk zijn. Terwijl in Vlaanderen niemand wakker ligt van de ongrijpbare protestbeweging, krijgt hun roep om meer koopkracht met de dag meer gehoor in Franstalig België. Een paar uur na de nieuwjaarsreceptie van MR trekken vierhonderd gilets jaunes gewapend met bommetjes en fluitjes door de straten van Bergen. De manifestanten wijken af van het parcours dat vooraf is vastgelegd door de autoriteiten en trekken naar de woning van PS-voorzitter en oud-burgemeester Elio Di Rupo.

Ten zuiden van de taalgrens is een antwoord vinden op het gelehesjesprotest stilaan prioriteit nummer één. In Bierges, de achtertuin van het geslacht-Michel, citeren Chastel, Waals minister-president Willy Borsus en premier Charles Michel daarom om beurten uit het 'Grote boek met MR-verwezenlijkingen'.

Chastel geeft wellicht de meest veelzeggende quote: "Ons liberalisme is sociaal. Koopkracht, klimaat en welzijn zijn geen linkse monopolies." Binnen MR is sinds de verkiezingsnederlaag bij de lokale verkiezingen in oktober vorig jaar een stammentwist aan de gang tussen de linker- en rechtervleugel van de partij. Voorlopig heeft geen van beide de overhand.

Waar beide MR-kampen het eens over zijn: van een confederale omslag kan geen sprake zijn. Chastel laat de deur niet eens op een kier. Zijn partij zal daar in 2019 niet over onderhandelen. Sowieso is nog maar de vraag of de Grondwet voor herziening vatbaar verklaard wordt door de ontslagnemende regering. Als dat niet gebeurt, wordt een grote staatshervorming erg moeilijk gemaakt in de volgende legislatuur.

N-VA blijft voorlopig vasthouden aan het confederalisme. Volgens De Wever is het "tijd voor het confederalisme", zodat Vlamingen en Franstaligen hun eigen bestuur krijgen. Hij duwt echter niet helemaal door. Hij roept de andere partijen op om de Grondwet niet als een wapen tegen "de macht van het volk" te gebruiken, maar maakt van confederalisme geen breekpunt voor regeringsdeelname van N-VA.

Zo blijft het schipperen. Ook voor de concurrentie. Wat gaan de Vlaams-nationalisten doen in 2019? CD&V-Kamerlid Hendrik Bogaert is het - zoals stilaan gebruikelijk voor de West-Vlaming - oneens met veel van zijn partijgenoten: "Er is van alles aan het bewegen. Ik sluit niet uit dat N-VA de komende maanden toch nog terug naar binnen plooit en terugkeert naar het centrum."

JEROEN VAN HORENBEEK EN ANN DE BOECK

Copyright © 2018 De Persgroep Publishing. Alle rechten voorbehouden

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream