8 oktober 2018

Elke spijbeldag verkleint de kans op een diploma

 

Een dag spijbelen? Meer kans op zittenblijven. Sterker nog: het risico groeit bij elke extra dag dat een leerling afwezig is, zo blijkt uit nieuw onderzoek. 'Onschuldig afwezig zijn bestaat niet.'

Elke extra dag dat een leerling spijbelt, neemt de kans op slagen af en stijgt het risico op vroegtijdig schoolverlaten. Dat blijkt uit een analyse van het Steunpunt Onderwijsonderzoek dat De Morgen kon inkijken. De VUB-sociologen Gil Keppens en Bram Spruyt namen op vraag van minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) het spijbelgedrag van leerlingen uit de tweede en derde graad van het secundair onderwijs in het schooljaar 2014-2015 onder de loep. Ongeveer de helft van de leerlingen spijbelde dat jaar geen enkele dag.

Van de leerlingen die geen enkele halve dag spijbelden, slaagde 70 procent. Amper 2 procent moest het jaar overdoen. Opmerkelijk is dat bij elke extra spijbeldag het aantal A-attesten gradueel afnam en het aantal C-attesten steeg. Bij de leerlingen die negen halve dagen zonder toestemming wegbleven, mocht bijvoorbeeld 49 procent door naar het volgende schooljaar en bleef ruim 8 procent zitten. Van de groep met achttien halve spijbeldagen slaagde 'slechts' 36 procent en moest 13 procent dubbelen.

"Onschuldig afwezig zijn bestaat niet", zegt Keppens. "We moeten op die nagel blijven kloppen. Elke gespijbelde dag is er een te veel. Het zorgt voor een leerachterstand en die kan weer uitmonden in zittenblijven of vroegtijdig schoolverlaten. Het is de eerste keer dat we dat verband zo duidelijk zien. We worden eigenlijk met de neus op de feiten gedrukt."

Kantelpunt

Leerlingen die vaak spijbelen, komen sneller te laat op school aan en dienen vaker ziektebriefjes of doktersattesten in. Wie vijf halve dagen spijbelt, is in werkelijkheid meer dan twintig halve dagen niet op school. In een eerste fase gaan veel chronische spijbelaars strategisch te werk. Aanvankelijk lijken zij legitiem afwezig, bijvoorbeeld door ziektebriefjes in te dienen. Daardoor is het spijbelgedrag minder goed zichtbaar. Op een bepaald moment bereiken zij volgens de onderzoekers een kantelpunt en is de band met de school zo goed als doorgeknipt. Vanaf dat moment neemt het spijbelen vaak een hoge vlucht.

De Vlaamse Onderwijsraad raadt scholen aan om al na een halve dag afwezigheid met de ouders contact op te nemen. Op dat vlak zouden nog stappen kunnen worden gezet. Zo zijn er scholen die nog altijd minder focussen op het tegengaan van spijbelen. Keppens meent dat zij werk moeten maken van duidelijke regels, ambitieuze doelstellingen, een goede vertrouwensrelatie met leerlingen en veel inspraak. Op het Antwerpse Kiel gaat Bram Wellens, directeur van Stedelijk Lyceum Olympiade, daarmee aan de slag.

"Er zijn inderdaad leerlingen die ziektebriefjes gebruiken om hun spijbelgedrag te maskeren. Maar alle leerlingen worden aangesproken op hun afwezigheden. Wij werken aanklampend, maar wel in samenspraak met de jongeren. Er worden afspraken gemaakt en we volgen die zeer nauwgezet op. We maken de leerlingen ook duidelijk dat wij het niet voor het geld doen. Uiteindelijk werken we ons hier voor hen uit de naad. In ruil verwachten wij ook van hen inspanningen. Leerlingen waarderen dat. Zij willen dat de school ambitieuze doelen stelt."

Internationaal gezien kent Vlaanderen een laag aantal spijbelaars. Wel neemt hun aantal de afgelopen jaren toe. Afgelopen voorjaar werd duidelijk dat zo'n 35.107 leerlingen uit het (buitengewoon) secundair onderwijs minstens vijftien halve dagen niet op school waren. In 2013-2014 ging het om 25.794 leerlingen.

Minister Crevits stelde in 2015 het actieplan 'Samen tegen schooluitval' voor. Er kwam een Vlaamse spijbelambtenaar en er werd vier miljoen euro extra uitgetrokken voor de Centra voor Leerlingenbegeleiding, die tegenwoordig al na vijf halve dagen optreden. "Het onderzoek toont duidelijk aan dat elke afwezigheid op school significant is", zegt Crevits. "Sinds 1 september moeten scholen sterker inzetten op de begeleiding van leerlingen. Het is belangrijk dat de school élk signaal goed opvolgt om spijbelen te voorkomen."

REMY AMKREUTZ

Inhoud ↑

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream