26 oktober 2017

Modernisering secundair onderwijs en nieuwe eindtermen in laatste rechte lijn

 

De meerderheid in het Vlaams parlement heeft een akkoord bereikt over de contouren van de nieuwe eindtermen, de minimumdoelen die bepalen wat onze jongeren juist moeten leren op school. Bovendien ligt morgen het uitvoeringsbesluit op de regering dat de nieuwe structuur en het toekomstig studieaanbod van het secundair onderwijs definitief vastlegt. Scholen, ouders en leerlingen kennen zo de verschillende schoolloopbanen die in de toekomst mogelijk zijn. Daarmee zijn de noodzakelijke voorwaarden vervuld om de modernisering definitief uit te rollen. Het is nu aan scholen en onderwijsverstrekkers om de modernisering op het terrein te realiseren.

 

De eindtermen

Na een breed maatschappelijk debat en adviezen van de verschillende bevoegde raden heeft het Vlaams Parlement vandaag een akkoord bereikt over de langverwachte contouren van de toekomstige eindtermen. Die bepalen wat elke jongere in de toekomst op school moet leren. Ze vertrekken vanuit 16 sleutelcompetenties, zoals bijvoorbeeld: burgerschap, economische, financiële en digitale competenties, sociaal-relationeel, cultureel en historisch bewustzijn, … Het onderscheid tussen vakgebonden en vakoverschrijdende eindtermen valt zo weg en alle eindtermen moeten op dezelfde manier bereikt worden. Zij moeten beperkt zijn in aantal en helder geformuleerd. Verder moeten zij een coherent geheel vormen van kleuter- tot en met secundair onderwijs.

Deze nieuwe eindtermen zullen ontwikkeld worden door commissies waarin naast de onderwijsverstrekkers en andere experts ook vakleraars vertegenwoordigd zijn. Ze moeten finaal goedgekeurd worden in het Vlaams Parlement. Gezien de snelle evoluties in de samenleving zullen deze eindtermen periodiek geëvalueerd worden en geactualiseerd indien nodig. Nieuw is ook dat er in de eindtermen van de eerste graad van het secundair onderwijs een niveau basisgeletterdheid wordt ingevoerd dat door elke leerling afzonderlijk behaald moet worden. Deze minimumvereisten voor basiscompetenties zoals wiskundige en digitale geletterdheid, maar ook Nederlands, moeten garanderen dat onze jongeren volwaardig kunnen meedraaien in de samenleving.

Het staat de onderwijsverstrekkers vrij om te beslissen binnen welke vakken ze welke eindtermen realiseren. In elk geval moeten ook de nieuwe leerplannen, waarin de eindtermen letterlijk zijn opgenomen door de verschillende onderwijsverstrekkers, sober en helder geformuleerd worden. Op die manier behouden leraren voldoende ruimte en autonomie om op basis van hun eigen expertise en passies aan de slag te gaan met de leerstof.

De onderwijsverstrekkers zullen daarnaast gezamenlijk voor elke studierichting en elke graad een curriculumdossier opstellen. Dit curriculumdossier verzamelt alle onderwijsdoelen die in een bepaalde studierichting behaald moeten worden. Het feit dat deze in de toekomst netoverschrijdend worden opgesteld moet leerlingen die van school veranderen meer houvast bieden en een externe kwaliteitscontrole vergemakkelijken.

Het uitvoeringsbesluit zal scholen, ouders en leerlingen een duidelijk beeld geven van hoe het secundair onderwijs er in de toekomst uitziet. Schoolbesturen en directieteams kunnen op die manier aan de slag om te kijken op welke manier zij hun scholen willen organiseren. Leerlingen en ouders krijgen dan weer een duidelijk zicht op de leertrajecten waarvoor zij straks kunnen kiezen.

 

De modernisering: structuur en organisatie

Studieaanbod

Voor de 1ste graad wordt het studieaanbod met de mogelijke basisopties en voor de 2e en 3e graad de zogenaamde matrix met het vernieuwde studieaanbod vastgelegd. Een concordantietabel moet scholen duidelijk maken hoe ze hun huidige studierichtingen kunnen omvormen naar de studierichtingen van de nieuwe matrix. Zo zien we bijvoorbeeld dat scholen met ‘Kantoor’ in de 3e graad deze studierichting kunnen omvormen tot ‘Onthaal, organisatie en sales’ en van ‘Handel’ ‘Bedrijfswetenschappen’ kunnen maken. ‘Industriële Wetenschappen’ in de 2e graad wordt dan weer ‘Technologische Wetenschappen’.

In het eerste jaar blijft zowel in de A- als de B-stroom een basisvorming van 27 uur bestaan, maar de scholen zullen daarnaast 5 uur differentiatie moeten aanbieden. Binnen deze uren krijgen leerlingen de kans om op zoek te gaan naar de eigen talenten en interesses. Leerlingen die het wat moeilijker hebben, kunnen deze uren deels gebruiken om te remediëren, uit eigen wil of op advies van de klassenraad.

In het tweede jaar duiken nieuwe en vrij programmeerbare basisopties op, zowel in de A- als de B-stroom, zoals bijvoorbeeld ‘sport’ of ‘maatschappij en welzijn’. Ook voor de basisopties gelden gelijkaardige concordantietabellen. Zo wordt de huidige basisoptie ‘Artistieke Vorming’ straks ‘Kunst en Creatie’. Scholen zijn vrij om de doelstellingen van een bepaalde basisoptie in te vullen via een ‘pakket’, waardoor ze de algemene doelstellingen in een concrete context plaatsen. Zo kunnen de inhouden van de basisoptie ‘STEM-technieken’ uit de A-stroom bijvoorbeeld geconcretiseerd worden via het pakket ‘Bouw- en houttechnieken’.

Het besluit bevat ook de matrix met daarin het studieaanbod van de 2e en de 3e graad. Dit schema biedt op een heldere manier zicht op de studierichtingen die scholen kunnen aanbieden en het einddoel waartoe zij opleiden. Ga je als leerling in de 2e graad voor ‘Maatschappij- en welzijnswetenschappen’, dan zie je in het schema dat je kiest voor een studierichting die je grondig zal voorbereiden op hoger onderwijs. ‘Maatschappij en Welzijn’ daarentegen laat twee opties open: na je secundair doorgaan in het hoger onderwijs of meteen kiezen voor de arbeidsmarkt. ‘Zorg en Welzijn’ is dan weer zuiver arbeidsmarktgericht.

Toelatingsvoorwaarden en studiebekrachtiging

Leerlingen die een getuigschrift basisonderwijs behalen gaan naar de A-stroom. Als blijkt dat ze niet alle doelen van het basisonderwijs bereikt hebben, worden ze verwezen naar de B-stroom, van waaruit ze later nog kunnen aansluiten bij de A-stroom via een schakeloptie, of kunnen doorgroeien in een beroepsrichting.

De modernisering moet ervoor zorgen dat leerlingen op het einde van de 1e graad bewuster dan vandaag een keuze maken voor de 2e en 3e graad. Om daaraan tegemoet te komen wordt differentiatie en remediëring in de wekelijkse lessentabel ingeschoven en wordt het aandeel algemene vorming -vooral dan in de B-stroom- versterkt. Op die manier zet de keuze voor een basisoptie in het tweede jaar de leerling niet meteen vast. Als je in het 2e jaar B bijvoorbeeld kiest voor ‘Voeding en horeca’ wil dat niet per se zeggen dat je na dat 2e jaar ook een hotelopleiding moet volgen.

Ook het verdwijnen van het B-attest op het einde van het 1e jaar moet de oriënterende taak van de 1e graad versterken. Door een leerling op het einde van het 1e jaar een A-attest met verplichte remediëring te geven blijft een leerling langer aan boord en blijven meerdere opties mogelijk. In uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld meerdere tekorten, is het wel mogelijk om na overleg van de klassenraad een basisoptie uit te sluiten. Een leerling gemotiveerd bijsturen en ondersteunen in zijn studiekeuze naar de 2e graad wordt op die manier in de opdracht van de klassenraad verankerd.

Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits: “Het is een belangrijke week voor onderwijs. Het langverwachte akkoord over de contouren van de eindtermen werd bereikt en morgen ligt het uitvoeringsbesluit over de structuur en organisatie van het secundair onderwijs op de Vlaamse Regering. Na de fundamenten en de ruwbouw hebben we nu ook de afwerking van de langverwachte modernisering tot een goed einde gebracht. Zo renoveren we niet alleen de vorm, de structuur maar ook de inhoud grondig en bereiden we ons onderwijs zo voor op de uitdagingen van de toekomst. Leerlingen en ouders krijgen zo de gevraagde duidelijkheid. Vanaf vandaag kunnen scholen en onderwijsverstrekkers dan ook volop aan de slag om de modernisering op het terrein waar te maken en hun leerlingen het best mogelijke onderwijs te garanderen op maat van hun talenten, interesses en mogelijkheden.”

 

Over de uitvoeringsbesluit en het voorontwerp van decreet volgen nog verdere onderhandelingen.

Categorie: 
 

Volg mij ook via

twitter

Foto's op Flickr

www.flickr.com
hilde.crevits' items Go tohilde.crevits' photostream